گ گاتها كهنترين بخش اوستا و جزئى از يسنا ، به معنى سرود ، كه قسمتى از آن به خود زردشت منسوب است ، و قسمت ديگر پرداختهء نخستين پيروان اوست . گاتها شامل 17 هائينى ( فصل ) از يسنا ، و داراى 238 قطعه ، 896 بيت ، و 5560 كلمه است . گاتها منظوم است ، و از جهت وزن شعر و تعداد مصراعها در هر بند به 5 دسته تقسيم شده : اهنودگات ، اشتودگات ، سپنتمدگات ، هوخشترگات ، و هيشتوايشت‌گات . مندرجات گاتها از اين قرار است : آفريدگار يگانه اهورامزدا است ، از اوست آنچه نيك و نغز است . ديوها سزاوار ستايش نيستند ، از آنان جز گمراهى و سيه‌روزى نيايد . انديشهء نيك ، گفتار نيك ، كردار نيك مايهء رستگارى است ، چنان كه انديشهء بد ، گفتار بد ، و كردار بد مايهء تباهى است . گازا پايتخت ماد بزرگ . گازر گازر و گازران از قديم در ايران براى نام ده يا روستا از نامهاى آشنا بوده ، گازر محلى بوده در شاپور فارس كه جنگ مهلب و خوارج در آنجا اتفاق افتاد و عبد الرحمن بن محنف در آنجا كشته شد و به همين جهت نام آن در تاريخ آن دوران آمده ، و نامهايى از قبيل گازران و گازرخان و گازرگاه در نام دهات ايران فراوان است . تسوى جازر در جنوب بغداد و شمال تيسفون بوده و مركز آن شهر يا قصبه‌اى بوده به همين نام . اين قصبه تا زمان ياقوت حموى هم وجود داشته و وى نشانى آن را در حوالى نهروان داده است . گاشن گاشن ، محلى در شهر زرنگ بود كه در 434 ه . ق . لشكر سلاجقه پس از اينكه دروازهء كركريهء زرنگ را گرفته و ساكنان زرتشتى و مسلمان آن را غارت نمودند به‌سوى گاشن آمدند و اين محله را هم چپاول كردند .